"Filistin Yahudileri" terimi, genellikle 19. yüzyılın sonlarından 1948 yılına kadar Filistin bölgesinde yaşamış olan Yahudi toplumunu tanımlamak için kullanılır. Bu terim, hem Filistin'de doğmuş hem de Filistin'den göç etmiş olan Yahudileri kapsamaktadır. Filistin Yahudileri çeşitli etnik, kültürel ve dini kökenlere sahiptir. Bazıları Arapça, Ladino, Yidiş veya diğer dilleri konuşurken bazıları da İbraniceyi ana dili olarak benimsemiştir.
Filistin Yahudilerinin tarihi antik çağlara kadar uzanır. Filistin, Yahudiliğin doğduğu ve geliştiği yerdir. M.Ö. 6. yüzyılda Babil Sürgünü'nden sonra bir kısım Yahudi Filistin'e geri dönmüş ve burada varlıklarını sürdürmüştür. Roma İmparatorluğu'nun egemenliği altında Yahudiler birçok kere isyan etmiş ve buna mukabil olarak da zulümle karşılaşmışlardır. En büyük isyanlardan biri olan Bar Kohba İsyanı (132-135), Roma İmparatoru Hadrianus'un Kudüs'ü büyük ölçüde yakıp yıkmasına, şehrin bulunduğu yerin üzerine de Aelia Capitolina adında yeni bir şehir kurmasına ve Yahudileri Filistin'den sürmesine neden olmuştur.
Filistin'deki Yahudi nüfusu, Orta Çağ boyunca artış ve azalış gösteren seyirler göstermiştir. Haçlı Seferleri sırasında Yahudiler Müslümanlarla birlikte Haçlılara karşı direnmiştir. Moğol istilaları da Yahudi toplumunu etkilemiştir. Osmanlı İmparatorluğu'nun hakimiyeti altında, Filistin'de bazı Yahudi yerleşimleri kurulmuştur. Özellikle Kudüs, Safed, Hebron ve Tiberya gibi kutsal kabul ettikleri şehirlerde yaşayan Yahudiler, mistik ve mesihçi akımlara katılmıştır.
19. yüzyılın sonlarında Avrupa'da yaşayan bazı Yahudiler, Siyonizm adı verilen bir ulusal hareket başlatmıştır. Siyonizm, Yahudilerin kadim vatanları olarak kabul ettikleri Filistin'e göç ederek burada bağımsız bir devlet kurma fikrini savunur. Siyonistler, Osmanlı İmparatorluğu'ndan ve sonrasında İngilizlerin Filistin Mandası'ndan toprak satın almış ve kibbutz adı verilen kolektif çiftlikler kurmuştur. Siyonist hareket, hem Filistin'deki Araplarla hem de Avrupa'daki antisemitistlerle çatışmaya girmiştir.
20. yüzyılın ortalarında Filistin'de iki ulusal hareket arasında şiddetli bir mücadele başlamıştır: Siyonizm ve Arap milliyetçiliği. Her iki taraf da Filistin topraklarının tamamını veya büyük bir kısmını talep etmiştir. Birleşmiş Milletler'in 1947 yılında Filistin'i iki devlete bölen taksim planını kabul etmesiyle, Arap-İsrail Savaşı patlak vermiştir. Bu savaşta İsrail Devleti kurulmuş ancak Filistin Devleti kurulamamıştır. Savaş sonucunda yaklaşık 700 bin Filistinli Arap mülteci durumuna düşmüştür.
Filistin Yahudileri 1948 yılında İsrail vatandaşı olmuştur. Bu tarihten sonra, "Filistin Yahudisi" terimi yerini "İsrailli" terimine bırakmıştır. Ancak bazı Yahudiler hala kendilerini Filistinli olarak tanımlamaktadır. Bunlar, genellikle Filistinlilerle barıştan yana olan ve İsrail'in işgal politikalarına karşı çıkan Yahudilerdir. Ayrıca bazı Filistinli Araplar da Yahudi kökenli olduklarını iddia etmektedir. Bunlar genellikle İslam'a veya Hristiyanlığa geçmiş olan eski Yahudilerin soyundan geldiklerini söylemektedir.
Yorum Gönder