Mekteb-i Harbiye (Mekteb-i Fünûn-ı Harbiyye), 1834 yılında Sultan II. Mahmud’un emriyle İstanbul’da kurulan, Osmanlı İmparatorluğu'nun en köklü ve en prestijli modern askeri yüksekokuludur. Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasının ardından kurulan "Asakir-i Mansure-i Muhammediye" ordusunun acil olarak Batı tarzında yetişmiş, bilimsel askeri stratejilere hakim, vizyoner subay ihtiyacını karşılamak amacıyla açılmıştır. İlk dönemlerinde Harbiye, sadece askeri taktiklerin öğretildiği sıradan bir kışla okulu değil; Fransızca eğitim veren, Avrupa'dan getirilen modern haritacılık, matematik, balistik ve tıp kitaplarının okutulduğu, imparatorluğun en aydınlık bilim yuvalarından biri olmuştur.
Bu okulun Türk tarihine asıl yön verme süreci, II. Abdülhamid döneminde yapılan müfredat reformu ve kurumsallaşma dalgasıyla başladı. Harbiye, zamanla sadece askeri dehalar yetiştirmekle kalmadı; müfredatındaki felsefe, sosyoloji, tarih ve yabancı dil dersleri sayesinde öğrencilerine çok geniş bir entelektüel vizyon kazandırdı. Bu vizyon, okulun sıralarında oturan genç harbiyelilerin Osmanlı’nın çöküş nedenlerini sorgulamasına, dünyadaki milliyetçilik ve cumhuriyetçilik akımlarını yakından takip etmesine yol açtı. Dolayısıyla Mekteb-i Harbiye, bir süre sonra Osmanlı bürokrasisini ve geleceğini şekillendirecek olan modern, devrimci ve vatansever aydın sınıfının asıl mutfağı haline geldi.
Harbiye'nin tarihin akışını tamamen değiştiren en somut etkisi, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucu kadrolarını bağrından çıkarmış olmasıdır. Başta Mustafa Kemal Atatürk (1902 mezunudur) olmak üzere, Enver Paşa, Kazım Karabekir, Ali Fuat Cebesoy, İsmet İnönü ve Fevzi Çakmak gibi isimlerin tamamı bu okulun ikliminde yetiştiler. Harbiyeliler, Trablusgarp’tan Balkan Savaşları’na, Çanakkale’den Kurtuluş Savaşı’na kadar imparatorluğun en zorlu cephelerinde bizzat savaşarak askeri dehalarını kanıtladılar. İmparatorluk yıkılırken, bu okuldan aldıkları modern askeri ve idari disiplin sayesinde küllerinden yepyeni, çağdaş ve tam bağımsız bir devlet inşa etmeyi başardılar.
Özetle; Mekteb-i Harbiye, çökmekte olan bir imparatorluğu kurtarmak için rasyonel bir askeri okul olarak kurulmuş; ancak yetiştirdiği vizyoner ve devrimci subay kuşağı sayesinde modern Türkiye Cumhuriyeti’nin temellerini atan siyasi ve askeri lokomotife dönüşmüştür. Bugün Ankara'da Kara Harp Okulu adıyla varlığını sürdüren bu kurum, Türk askeri modernleşmesinin ve devlet aklının en önemli kalesidir.
Yorum Gönder