Felix Manz, o zamanki Eski İsviçre Konfederasyonu'nun kalbi olan Zürih'te doğdu ve yine bu şehirde hayata gözlerini yumdu.
Babası, şehrin en önemli dini yapılarından biri olan Grossmünster Kilisesi'nde görevli bir kanondu (yüksek rütbeli din adamı).
Manz'ın eğitimine dair günümüze ulaşan resmi kayıtlar oldukça kısıtlıdır. Buna rağmen, kendisinin İbranice, Yunanca ve Latince dillerine tam olarak hakim olduğu bilinmektedir. Bu dil yetkinliği, onun son derece kapsamlı ve liberal bir eğitim aldığının en somut kanıtıdır.
1519 yılında Zürih'e geldikten sonra, dönemin ünlü reformcusu Huldrych Zwingli'nin sadık bir takipçisi oldu. 1521 yılında Conrad Grebel'in gruba katılmasıyla birlikte, Manz ile Grebel arasında güçlü bir dostluk ve fikir birliği oluştu.
Bu iki isim; dini ayinlerin uygulanışını, kilise ile devlet arasındaki ilişkinin mahiyetini ve özellikle bebek vaftizi konusunu derinlemesine sorgulamaya başladılar.
1523 yılında gerçekleştirilen "İkinci Zürih Tartışması"nın [1] ardından her iki isim de büyük bir memnuniyetsizlik yaşadı. Onlara göre Zwingli, reform planlarını şehir konseyinin siyasi çıkarlarıyla uzlaştırmak için dini ilkelerinden taviz vermekteydi.
Kopuş: İlk Anabaptist Kilisesi'nin Kuruluşu
Grebel, Manz ve diğer radikal düşünürler, kendi dini görüşlerini savunmak adına şehirde pek çok girişimde bulundular. Onların çağrılarıyla birçok ebeveyn, çocuklarını kilisede vaftiz ettirmeyi reddetmeye başladı.
Tansiyonun yükselmesi üzerine 17 Ocak 1525 tarihinde Zwingli ile halka açık büyük bir tartışma yapıldı. Ancak Zürih Şehir Konseyi, siyasi nedenlerle Zwingli'yi tartışmanın galibi ilan etti.
18 Ocak'ta konsey, radikal grubun tüm itirazlarını kesin bir dille reddetti. Ayrıca bu kişilere tartışmayı derhal bırakmalarını, konsey kararlarına boyun eğmelerini ve çocuklarını en geç sekiz gün içinde vaftiz ettirmelerini emretti.
Bu baskılar karşısında geri adım atmayan kardeşler, 21 Ocak'ta Felix Manz ve annesinin evinde gizlice toplandılar. Bu tarihi toplantıda Conrad Grebel, George Blaurock'u yetişkin olarak vaftiz etti.
Ardından Blaurock da odadaki diğer kişileri vaftiz ederek süreci devam ettirdi [2]. Bu eylem, Zwingli ve Zürih konseyi ile olan bağların tamamen kopması anlamına geliyordu. Böylece Radikal Reformasyon'un ilk kilisesi kurulmuş oldu. Hareket hızla yayıldı ve Manz bu süreçte kilit bir rol üstlendi. Üstün dil becerilerini kullanarak kutsal metinleri halkın anlayabileceği sade bir dile çevirdi. Bir müjdeci olarak büyük bir coşkuyla şehir şehir gezerek vaazlar verdi. Bu faaliyetleri nedeniyle 1525 ile 1527 yılları arasında defalarca tutuklandı. George Blaurock ile birlikte Grüningen bölgesinde vaaz verirken yakalandılar ve Zürih'teki Wellenburg hapishanesinin karanlık hücrelerine gönderildiler.
İdam Kararı ve "Sulu Şehitlik"
7 Mart 1526 tarihinde Zürih Konseyi, yetişkinlerin yeniden vaftiz edilmesini (Anabaptizm) doğrudan boğularak ölümle cezalandıran çok sert bir kararname yayımladı. Felix Manz, 5 Ocak 1527'de bu acımasız kararnamenin ilk kurbanı oldu. O, Protestan din adamları tarafından şehit edilen ilk İsviçreli Anabaptist olarak tarihe geçti. Manz mahkemedeki savunmasında; "İsa'yı kabul etmeye, O'nun sözüne itaat etmeye ve O'nun izinden gitmeye hazır olanları bir araya getirmeyi ve vaftiz bağıyla birleşmeyi" hedeflediğini belirtti. Buna rağmen Zwingli ve konsey, onu "hatasından ve kaprisli inatçılığından geri adım atmamakla" suçlayarak mahkum etti.
İdam günü olan 5 Ocak'ta, saat 15:00 sularında Wellenburg hapishanesinden bir tekneye bindirildi. İdam yolunda bile Tanrı'yı övmeye devam etti ve kıyıdaki halka vaazlar verdi. Yanında giden bir Reformcu papaz, onu susturmaya çalışıyor ve son bir tövbe fırsatı için dil döküyordu. Nehrin kıyısında bekleyen kardeşi ve annesi, İsa uğruna çekeceği acılar karşısında kararlı durması için ona bağırarak destek verdiler. Tekne Limmat Nehri'nin ortasına ulaştığında infaz hazırlıkları tamamlandı. Manz'ın elleri sıkıca bağlandı, dizlerinin arkasına çekildi ve hareket etmesini engelleyecek şekilde aralarına bir direk yerleştirildi. Zürih Gölü'nün nehirle birleştiği soğuk sularda boğularak idam edildi. İnanışa göre son sözleri, "Ey Tanrım, ruhumu senin ellerine emanet ediyorum" oldu. İdamın ardından tüm mal varlığına hükümet tarafından el konuldu ve bedeni Aziz Yakup mezarlığına gömüldü.
Yazılı Mirası ve Günümüzdeki Etkileri
Felix Manz, geride inancının derinliğini gösteren yazılı belgeler bırakmıştır. Bunlardan en önemlisi, hapisteyken kaleme aldığı on sekiz kıtalık etkileyici bir ilahidir. Ayrıca, daha önce Grebel’e ait olduğu düşünülen ancak yapılan araştırmalarla Manz tarafından yazıldığı kanıtlanan "Protestation und Schutzschrift" (Zürih konseyine sunulan Anabaptizm savunması) adlı eserin de yazarıdır [3].
Manz’ın mirası bugün hala çok canlıdır. Modern Amish, Baptist, Mennonite ve Bruderhof kiliseleri, Manz ve diğer Reform dönemi Anabaptistlerinin fikirlerinden farklı düzeylerde etkilenmişlerdir [4][5]. Onun yazdığı 18 kıtalık ilahi, bugün bile Amish toplulukları tarafından kullanılan ve 16. yüzyıldan kalma bir eser olan "Ausbund" adlı ilahi kitabında yer almaktadır. Bu ilahi, Tanrı'nın sunduğu büyük kurtuluş için bir şükran ve övgü niteliği taşımaktadır.
Dipnotlar:
[1] The first disputation occurred in January 1523 between Zwingli and Johann Faber.
[2] These are considered the first adult baptisms of the Reformation era.
[3] According to the Mennonite Encyclopedia, research by W. Schmid has shown this to have been written by Manz rather than Grebel, as earlier thought.
[4] "Foundations". Bruderhof. Retrieved 17 January 2018.
[5] "Bruderhof - Fellowship for Intentional Community". Fellowship for Intentional Community. Retrieved 17 January 2018.
Yorum Gönder