Osmanlı tarihinin en hüzünlü ve üzerinde en çok konuşulan figürlerinden biri kuşkusuz Şehzade Mustafa’dır. Kanuni Sultan Süleyman’ın hayatta kalan en büyük oğlu olması, askerler ve halk nezdindeki muazzam itibarı, onun hayatını hem bir başarı hikayesi hem de büyük bir trajedi haline getirmiştir. Şehzade Mustafa’nın doğumundan ölümüne kadar geçen süreç, imparatorluğun zirve dönemindeki iç çekişmeleri ve veraset mücadelesini anlamak açısından büyük önem taşır.
Çocukluk Yılları ve Eğitimi
Mustafa, 1515 yılında Manisa’da dünyaya geldi. Babası o sırada Manisa Sancakbeyi olan Şehzade Süleyman, annesi ise Mahidevran Sultan’dır. Dedesi Yavuz Sultan Selim’in vefatı üzerine babasının tahta çıkmasıyla birlikte Mustafa, "Veliaht Şehzade" konumuna yükseldi. Sarayda dönemin en iyi alimlerinden dersler alarak büyüdü. Sadece dini ve ilmi konularda değil, binicilik, okçuluk ve kılıç kullanma gibi askeri alanlarda da üstün bir yetenek sergiledi.
Sancak Beyliği ve Halkın Sevgisi
Osmanlı geleneği gereği tecrübe kazanması için 1533 yılında Manisa Sancakbeyliği’ne atandı. Manisa, o dönemde tahtın en güçlü adayı olan şehzadelerin gönderildiği bir merkezdi. Mustafa burada geçirdiği yıllarda adil yönetimi, cömertliği ve halkla kurduğu sıcak bağ sayesinde büyük takdir topladı. Ancak saraydaki dengeler, Hürrem Sultan’ın kendi oğullarını tahta hazırlama isteğiyle değişmeye başladı. 1541 yılında Mustafa, Manisa’dan alınarak daha uzak bir nokta olan Amasya’ya gönderildi. Bu durum, onun veliahtlık konumunun sarsıldığının ilk işaretiydi. Amasya halkı da onu bağrına bastı ve Mustafa burada da ordu ve yerel yöneticilerle güçlü bağlar kurdu.
Yeniçeriler ve Askeri Başarısı
Şehzade Mustafa’nın en büyük destekçisi Yeniçeri Ocağı idi. Sert mizacı, cesareti ve babasına olan benzerliği nedeniyle askerler onu Yavuz Sultan Selim’in bir kopyası olarak görüyordu. Katıldığı seferlerde gösterdiği kahramanlıklar, ordunun ona olan bağlılığını perçinledi. Ancak bu aşırı sevgi, babası Kanuni Sultan Süleyman’da bir "iktidar tehdidi" algısı oluşturmaya başladı. Tarihçilere göre, yaşlanan bir padişah için ordunun başka birine bu denli biat etmesi her zaman tehlikeli bir durumdu.
Komplolar ve Karalama Süreci
Hürrem Sultan ve o dönemin sadrazamı olan damadı Rüstem Paşa, Mustafa’nın tahta çıkmasını kendi gelecekleri için bir tehdit olarak görüyorlardı. Mustafa’yı babasının gözünden düşürmek için çeşitli stratejiler izlendi. Özellikle Mustafa’nın Safevi Şahı ile gizlice yazıştığına ve babasını tahttan indirmek için hazırlık yaptığına dair sahte mektuplar ve dedikodular sarayda yayıldı. Padişah, uzun süre bu iddialara inanmasa da, etrafındaki baskı ve "devletin bekası" adı altında sunulan raporlar neticesinde oğluna olan güvenini kaybetti.
Konya Ereğli ve Trajik Son
1553 yılında Osmanlı ordusu Nahçıvan Seferi’ne çıktı. Ordu Konya Ereğli mevkisine geldiğinde, Şehzade Mustafa da babasının elini öpmek ve sefere katılmak üzere otağ-ı hümayuna geldi. Çevresindekilerin "gitme, seni öldürecekler" uyarılarına rağmen, suçsuz olduğuna inanan ve babasına güvenen Mustafa, otağa girdi. Ancak içeride babasını değil, dilsiz cellatları buldu. Uzun süren bir boğuşmanın ardından 6 Ekim 1553 tarihinde Şehzade Mustafa boğularak idam edildi.
İdamın Ardından Yaşananlar
Şehzade Mustafa’nın ölümü imparatorlukta büyük bir infiale yol açtı. Yeniçeriler isyan bayrağını açtı ve bu idamın sorumlusu olarak gördükleri Rüstem Paşa’nın görevden alınmasını talep ettiler. Padişah, orduyu teskin etmek için Rüstem Paşa’yı görevden almak zorunda kaldı. Halk arasında "Mersiye" türünde birçok şiir yazıldı; özellikle Taşlıcalı Yahya’nın yazdığı mersiyle, Mustafa’nın masumiyeti ve ona kurulan kumpas halkın dilinden düşmedi.
Mustafa’nın cenazesi Bursa’ya gönderildi ve bugün "Şehzade Mustafa Türbesi" olarak bilinen yere defnedildi. Onun ölümü, sadece bir şehzadenin sonu değil, aynı zamanda Osmanlı’nın en parlak döneminde yaşanan derin bir ailevi ve siyasi krizin sembolü oldu. Halkın zihninde Mustafa, her zaman "Mazlum Şehzade" olarak kaldı.
Yorum Gönder